Znajdujesz się: Strona główna » O firmie » Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe

Rynek węgla w Polsce

Węgiel jest głównym surowcem wykorzystywanym w Polsce do produkcji energii elektrycznej. Według danych PSE w 2017 r. produkcja energii elektrycznej ogółem wyniosła 165 852 GWh, z czego 79 868 GWh (48%) wytworzono w elektrowniach na węgiel kamienny, a 51 983 GWh (31%) w elektrowniach na węgiel brunatny. Pozostałe 34 001 GWh (21%) przypadło na elektrownie przemysłowe, wiatrowe, gazowe oraz wodne.

Struktura paliw wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej w Polsce w 2017 r. [GWh]

 Struktura_paliw.jpg

Źródło: PSE SA, www.pse.pl

W 2017 produkcja energii elektrycznej w elektrowniach krajowych była wyższa o 1,98% w stosunku do wielkości produkcji w 2016. Największy wzrost produkcji energii zanotowano w elektrowniach gazowych, było to aż o 24,2%. Wzrost produkcji dotyczy również elektrownie wiatrowych, dynamika wyniosła ok. 19,2%. Największy spadek produkcji energii elektrycznej przypadł na elektrownie na węgiel kamienny i wyniósł 1,82%.

Roczna dynamika zużycia paliw wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej w Polsce w 2017 r.

Dynamika_zuzycia_paliw.jpg

Źródło: PSE SA, www.pse.pl

Pomimo pozytywnej dynamiki produkcji energii w latach 2016-2017 (3,51%), popyt energii z węgla kamiennego zmniejszył się o około (2,5%) czego powodem jest wdrażanie pakietu klimatycznego, ograniczanie emisji CO2 oraz rozwój Odnawialnych Źródeł Energii (OZE). Celem polityki klimatycznej dla Unii Europejskiej jest program „3 x 20”, tzn. redukcja ilościowa emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. w odniesieniu do poziomów z 1990 r. Taki cel wyznaczony przez UE wymusił na Polsce prowadzenie inwestycji w modernizację infrastruktury energetycznej. Poprawa efektywności energetycznej jest osiągana poprzez inwestycje w nowe elektrownie lub modernizację bloków, inwestycję w sieć dystrybucyjną oraz w redukcję zużycia końcowego, w tym szczytowego.
Innym, ważnym czynnikiem wpływającym na poziom wykorzystania węgla do produkcji energii elektrycznej jest również spadek energochłonności, która jest powodowana efektem przechodzenia gospodarki w kierunku gospodarki opartej na usługach, ale również jest to spowodowane mniejszym zużyciem energii przez gospodarstwa domowe.

Średnia cena kontraktów typu BASE na TGE S.A. w latach 2014 - 2017 [PLN/MWh]

Srednia_cena_kontraktow.jpg

Źródło: TGE SA

W wyniku podaży taniej energii z innych krajów Europy, Polska pierwszy raz od 2003 r. stała się importerem energii elektrycznej netto. W 2017 r. saldo wymiany zagranicznej było na korzyść importu energii elektrycznej, który wyniósł 2,29 TWh. Wyższy poziom importu oznacza spadek ilości energii elektrycznej produkowanej w kraju, a tym samym obniżone zapotrzebowanie na paliwo, w tym na węgiel.

Produkcja oraz sprzedaż węgla energetycznego w Polsce

Polska jest liczącym się producentem węgla kamiennego na świecie oraz największym w Unii Europejskiej. W ostatnich latach zauważalny jest jednak silny trend spadkowy. Spadek produkcji węgla energetycznego w Polsce jest spowodowany restrukturyzacją górnictwa węgla kamiennego, która była prowadzona w latach 1998 – 2006. Program restrukturyzacji obejmował ograniczenie zdolności produkcyjnych kopalń, oddłużanie i ograniczanie zatrudnienia w zakładach górniczych. W efekcie spowodowało to zmniejszenie produkcji, a w dalszej perspektywie, w wyniku częściowego przestawienia się gospodarki na inne źródła energii również popytu na węgiel energetyczny.
Trend spadkowy w sprzedaży węgla obserwujemy od 2015 r. Również od 2015 r. sprzedaż węgla energetycznego w kraju była wyższa niż jego produkcja. Miało to wpływ na wzrost cen węgla na rynku.
W 2017 r. wyprodukowano ok. 53,0 mln ton węgla energetycznego, co stanowi spadek o 7,4% r/r.
Sprzedaż w 2017 r. wyniosła ok. 54,1 mln t, z czego sprzedaż do Energetyki Zawodowej wyniosła ok. 31,4 mln t miałów energetycznych. W porównaniu do 2016 r., sprzedaż węgla energetycznego obniżyła się o ok. 9,3%
Na koniec 2017 r. stan zapasów węgla wynosił 1,2 mln ton, w porównaniu do grudnia 2016 r. nastąpił spadek zapasów o około 52,0%.

Zestawienie produkcji, sprzedaży oraz zapasów węgla energetycznego w Polsce w latach 2014 – 2017 – [tys. Mg]

Produkcja_sprzedaz.jpg

Źródło: ARP SA

Cena węgla energetycznego

W okresie 2014 - 2017 średnia cena węgla energetycznego na rynku krajowym spadła o ok. 11%. W 2014 r. i 2015 r. cena była w trendzie spadkowym. W związku ze wzrostem popytu, spadkiem podaży oraz spadkiem zapasów węgla, od 2016 r. można zaobserwować trend wzrostowy cen węgla energetycznego w Polsce.
Innym istotnym czynnikiem, który miał wpływ na wzrost ceny węgla energetycznego na rynku krajowym od początku 2016 r., był również wzrost międzynarodowych cen węgla.
W październiku 2014 r. Agencja Rozwoju Przemysłu w Katowicach utworzyła Polski Indeks Rynku Węgla Energetycznego 1 (Polish Steam Coal Market Index). Indeks ten jest grupą wskaźników ceny wzorcowej węgla energetycznego produkowanego przez krajowych producentów i sprzedawanego na krajowym rynku energetycznym (Indeks PSCMI 1). Indeks PSCMI 1 odzwierciedla poziom cen loco kopalnia miałów energetycznych klasy 20-23 MJ, w sprzedaży do energetyki zawodowej i przemysłowej. Indeks obliczany jest jako średnia ważona z miesięcznych dostaw, spełniających kryterium jakościowe indeksu, zawartość siarki całkowitej poniżej 1%. Cena produktu miesięcznego jest ustalana jako średnia ważona z transakcji zrealizowanych na polskim rynku węgla energetycznego, zafakturowanych w danym miesiącu kalendarzowym. Źródłem danych do obliczania wskaźników są dane krajowych producentów węgla kamiennego pozyskiwane przez katowicki oddział ARP S.A. w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej „Górnictwo węgla kamiennego i brunatnego”, którego organem prowadzącym jest minister właściwy ds. gospodarki.
Średnia cena z notowań Indeksu PSCMI w 2017 r. wyniosła ok. 9,22 zł/GJ, w porównaniu do średniej ceny w 2016 r. (8,77 zł/GJ) wzrost wyniósł ok. 5,1%.

Średnia roczna cena węgla energetycznego w Polsce oraz Indeksu PSCMI w latach 2014 – 2017 [PLN/Mg]

Ceny_mialow.jpg

Źródło: ARP SA

Import oraz eksport węgla energetycznego

Import węgla do krajów Unii Europejskiej jest głównym źródłem pozyskiwania przez nie tego paliwa. Do roku 2008 Polska była jednym z największych eksporterów węgla do odbiorców w Europie. Jednak od 2008 r. w efekcie zachodzących zmian na rynku węgla zaczęła być jego importerem netto. Głównym powodem takiej zmiany była restrukturyzacja górnictwa węglowego w Polsce, która doprowadziła do znacznego zmniejszenia ilości produkowanego węgla przy jednoczesnym stabilnym popycie wewnętrznym. Głównym kierunkiem importu węgla do Polski jest Rosja. Odpowiada ona za blisko 65% całego importu węgla. Węgiel importowany jest głównie drogą kolejową, przez terminale graniczne w Braniewie, Terespolu, Małaszewiczach. Największym odbiorcą polskiego węgla w 2017 r. były Czechy, gdzie skierowane było ponad 47% węgla przeznaczonego na eksport.

Zestawienie importu oraz eksportu węgla kamiennego w latach 2014 - 2017 [mln ton]

Import_export.jpg

Źródło: ARP SA